Stójka jest stanem psychicznym psa, przekazywanym mu genetycznie przez przodków – wywodzi się z instynktu myśliwskiego. Skradając się do upatrzonej zwierzyny, dzicy przodkowie psa zamierali w bezruchu przed ostatnim skokiem na ofiarę. Ten bezruch cechowało wewnętrzne napięcie, koncentracja przed skokiem. Wszystkie mięśnie były napięte, apozycjapsa wskazywała na przygotowanie do skoku. Wszystkie zwierzęta mięsożerne zachowuj a podobną ostrożną formę podejścia, czajenia się, apo ocenieniu odległości – skutecznego skoku na ofiarę.

U psa, przez wiekipolującego wspólnie z człowiekiem, twardość stójki umacniała się. Z jednej strony człowiek wymagał od psa, by po zwietrzeniu zwierzyny czekał na niego, nie płoszył mu zwierzyny, z drugiej zaś instynkt psa podpowiadał mu, że powinien poczekać na człowieka dla lepszego efektu polowania. To charakterystyczne czekanie na człowieka można i obecnie zauważyć u niektórych psów w ich sposobie zachowania. Gdy przewodnikzbyt długo niepodchodzi do wystawiaj ącegopsa, ten ostroż-nie odwraca głowę, by spojrzeć, czy myśliwy zbliża się, jak gdyby chciał powiedzieć: „no chodź, ja tu czekam przy zwierzynie, pomóż!1′. Jest to objaw chęci wspólnegopolowaniaz człowiekiem, towarzyszem jednego stada; postępowanie nie wyrozumowane, ale instynktowne.
Stójka, z punktu widzenia estetyki, jest pięknym zjawiskiem napięcia i wyrazem instynktu myśliwskiego; to widokradujący myśliwego, kwintesencja polowania! Jednocześnie jest to ogromna pomoc w szybkim odnalezieniu i wskazaniu ukrytej zwierzyny; trzymanie stójki pozwala myśliwemu na niespieszne zbliżenie się, przygotowanie i skuteczny strzał.
Wyżły mogą mieć stójkę krótką, prawidłową (inaczej twardą), martwą i pustą. Wyżeł prawidłowo wystawiający powinien wytrzymać stójkę do momentu nadejścia myśliwego, jeżeli nawet trwa to kilka minut, anastępnie na rozkaz „naprzód ” podciągać i wypchnąć zwierzynę; lakie zachowanie nazywamy potocznie stójką twardą. Jeżeli pies nie wytrzymuje dłuższej stójki i myśliwy musi się spieszyć, by pies przedwcześnie nie zerwał zwierzyny, to mówimy, że pies ma krótką stójkę lub zrywa stójkę. Pies, który ma martwą stójkę, nie daje się ruszyć z miejsca ani nie chce podciągać za zwierzyną nawet wtedy, kiedy popycha się go kolanem. Rusza dopiero wówczas, gdy myśliwy sam wypłoszy zwierzynę. Puste stójki robią często psy młode (ale nie tylko), wystawiając gorące tropy zwierzyny. U psów młodych jest to oznaka braku doświadczeni a, u starszych zaś jest to błąd, gdyż nie potrafią odróżniać odwiatru zwierzyny od jej gorącego tropu. Może to być również objaw zbyt dużej pasji myśliwskiej.